آيا چه كس در زمين بذر كشته شده را به مدد آب آسمانى روياند ، و درختان زيتون و خرما و / 27 انگور و ديگر ميوه‌ها و محصولات زمينى را روياند ؟ او خدا است ، ولى انديشمندان از ميان مردم آن كسانند كه به اين آيات الاهى راهنمايى شده‌اند ؛ و خدا شب و روز را مسخر انسان ساخت ، و خورشيد و ماه را به همان گونه در خدمت انسان قرار داد كه ستارگان را كه هر يك از آنها در فلكى گردش مىكند . از اين آيات كسانى بهره‌مند مىشوند كه به عقل خود راه اين بهره‌مندى را بيابند . و در زمين براى بشر گونه‌هاى سود و منفعت فراهم آورد ، پس هر كه در ياد خدا باشد ، با اين آيات و نشانه‌ها به خالق و مدبر آنها هدايت مىشود . خداوند متعال دريا را چنان ساخت كه انسان بتواند از آن گوشتى تر و تازه به دست آورد ، و در ژرفناى آن انواع زينت به وديعه نهاد ، و آن را براى كشتيهايى كه در آن با سر و صدا به پيش مىروند آماده ساخت ، و اين همه براى آن است كه آدمى بكوشد و روزى خود را به دست آورد و سپس بر اين توفيق خود سپاسگزار خدا باشد . چون از دريا به خشكى بيرون آيى ، كوه‌هايى را مىبينى كه براى كرهء زمين نقش لنگرها را در كشتى ايفا مىكنند و تعادل زمين را برقرار مىسازند و از كج و راست شدن آن جلوگيرى به عمل مىآورند ، و در آنها مخازن آبى را قرار داد كه نهرها و رودخانه‌ها از آنها پديد مىآيد ، و نيز در زمين راههايى را پديد آورد كه آدمى به دانش خود به آنها راه مىبرد و باشد كه از همين راه نيز به پروردگار خويش راه يابد . خداوند سبحانه و تعالى در آسمان علاماتى قرار داد كه افراد بشر با شناختن آنها راه خود را در جهتى كه مىخواهند حركت كنند مىيابند ؛ و در پشت سر هر آيه و نشانه حقيقتى نهفته است ، و در آن سوى آيات جهانى حقيقت الوهيت قرار دارد ؛ آيا ممكن است كه آن كس كه مىآفريند همچون كسى باشد كه از آفرينش عاجز است ، پس چرا نبايد از اين همه نشانه‌ها پند بگيريم و در راه راست روانه شويم ؟ همهء اين نعمتها ، كه اگر بخواهى آنها را بشمارى هرگز نمىتوانى به شمارهء